Hành trình hỗ trợ khách hàng phá vỡ những niềm tin giới hạn trong họ là hành trình lớn lên trong tôi

Có một thời gian, tôi nghĩ công việc khai vấn là giúp người khác thay đổi. Tôi học cách đặt câu hỏi, học cách lắng nghe, học cách nhìn ra những niềm tin giới hạn đang khiến khách hàng mắc kẹt. Tôi từng nghĩ mình là người “dẫn đường”, còn khách hàng là người đang cần tìm lối ra.

Nhưng càng đi sâu vào nghề này, tôi càng nhận ra: mỗi lần hỗ trợ ai đó phá vỡ một giới hạn trong nhận thức của họ, cũng là một lần tôi nhìn lại và mở rộng chính mình.

Khi một khách hàng nói với tôi rằng họ luôn cảm thấy mình không đủ tốt, tôi không chỉ nghe câu chuyện của họ.

Tôi cũng nhìn thấy những phần rất quen thuộc trong chính mình, những lần cố gắng chứng minh giá trị bản thân, những lần sợ bị từ chối, những lần đặt giá trị của mình vào sự công nhận của người khác.

Khi một người nói rằng họ không thể buông bỏ quá khứ, tôi cũng nhìn thấy bên trong mình những ký ức từng được giữ chặt như một phần bản sắc cá nhân.

Khi một người sợ thay đổi, tôi cũng nhận ra có những vùng an toàn mà bản thân vẫn đang âm thầm bám víu.

Dần dần, tôi hiểu rằng nghề khai vấn không chỉ là hành trình giúp người khác thức tỉnh. Nó còn là hành trình liên tục bóc tách những lớp vô minh trong chính người làm nghề.

Những câu hỏi tôi đặt ra cho khách hàng, cũng là những câu hỏi tôi đặt ra cho chính tôi, khai vấn cho khách hàng chính là quá trình tôi tự khai vấn: 

“Điều gì khiến bạn tin rằng mình phải trở thành ai đó mới xứng đáng được yêu thương?”
“Bạn đang theo đuổi điều mình thật sự muốn, hay điều khiến bản thân cảm thấy có giá trị?”
“Nếu không còn nỗi sợ này, bạn sẽ sống khác đi như thế nào?”

Tôi nhận ra rằng một câu hỏi đúng không chọn phe. Nó không chỉ chiếu sáng người đối diện; nó cũng soi ngược trở lại người đặt câu hỏi.

Và có lẽ đó là lý do tôi ngày càng ít thích hình ảnh một coach “toàn năng”. Tôi không nghĩ người khai vấn cần đứng trên khách hàng như một người hiểu biết hơn về cuộc đời họ. Nếu không đủ tỉnh thức, vị trí “người giúp đỡ” rất dễ nuôi lớn bản ngã một cách tinh vi – một bản ngã thích cảm giác mình thông thái, thích cảm giác được cần đến, thích cảm giác mình là người khai mở cho người khác. Nhưng chính những điều ấy đôi khi lại trở thành lớp mê lầm mới.

Các bậc trí giả mà tôi học hỏi, từ Socrates cho đến Gautama Buddha, dường như luôn giữ một sự khiêm nhường rất lớn trước tâm trí con người. Họ không cố áp đặt chân lý. Họ chỉ kiên nhẫn đặt những câu hỏi để người khác tự nhìn thấy.

Điều đó khiến tôi hiểu rằng: khai vấn không phải hành trình tạo ra những con người hoàn hảo. Nó là hành trình giúp con người nhìn rõ hơn những gì đang vận hành bên trong mình.

Và đôi khi, sự trưởng thành không đến từ việc có thêm thật nhiều kiến thức, mà đến từ việc dám buông bỏ những niềm tin đã từng được xem là “sự thật”.

Có những khách hàng bước vào phiên khai vấn với mong muốn thay đổi cuộc đời. Nhưng sau cùng, điều thay đổi trước tiên lại là cách họ nhìn chính mình.

Và thật kỳ lạ, mỗi lần chứng kiến điều ấy, tôi cũng thấy mình lớn lên thêm một chút.

Không phải lớn lên theo kiểu trở nên giỏi hơn hay quyền lực hơn.

Mà là lớn lên trong sự khiêm nhường.

Khiêm nhường trước nỗi đau của con người.
Khiêm nhường trước những lớp vô minh rất khó nhìn thấy trong chính mình.
Và khiêm nhường trước sự thật rằng: đôi khi, điều chữa lành người khác không phải là một lời khuyên thông minh, mà là một sự hiện diện đủ chân thành để họ dám nhìn lại chính mình mà không còn sợ hãi.

Có lẽ đó mới là điều đẹp nhất mà nghề khai vấn mang lại cho tôi.

Không phải cảm giác mình đang thay đổi ai đó.

Mà là cảm giác, trong từng cuộc đối thoại chân thật, cả tôi và người đối diện đều đang cùng nhau trưởng thành hơn một chút.