Vì sao bạn luôn khó chịu với một người, dù biết họ không làm gì sai? 

Có bao giờ bạn gặp một người mà chỉ cần họ xuất hiện, nói vài câu thôi là trong lòng đã thấy khó chịu?

Bạn biết họ không làm gì sai ở thời điểm hiện tại.

Thậm chí, bạn còn biết những gì họ nói là đúng.

Nhưng trong lòng vẫn dấy lên một sự phản kháng rất mạnh.

Rồi ngay sau đó, bạn lại tiếp tục trách chính mình:

Tại sao mình lại phán xét người ta? 

Tại sao mình biết là không được phán xét mà vẫn không làm được?

Một cuộc gọi kéo dài 30 phút

Có một lần, một người gọi cho Nga.

“Chị nhận ra mình có một mô thức rất mạnh mỗi khi tiếp xúc với một người.

Trước đây là vì nhiều lần người ấy không giữ lời hứa. Nhưng gần đây, ngay cả khi nghe họ chia sẻ, trong lòng chị vẫn xuất hiện cảm giác rất khó chịu.

Điều lạ là chị biết những điều họ nói đều đúng, thậm chí rất sâu sắc.

Vậy mà trong đầu vẫn bật lên một tiếng nói: ‘Chỉ có lý thuyết mà không thực hành’

Chị biết người ấy không có lỗi ở thời điểm này. Nhưng tâm mình vẫn cứ phán xét”

Nga và chị ấy đã dành khoảng 30 phút cùng nhau quan sát điều đang diễn ra.

Để nhìn sâu hơn vào điều đang thật sự vận hành bên trong.

Và rồi, một điều rất thú vị dần hiện ra.

Người xuất hiện chỉ là chiếc chuông đánh thức một mô thức cũ.

Thực ra, người kia không phải là nguyên nhân.

Họ chỉ vô tình chạm vào một vòng lặp đã tồn tại từ rất lâu trong tâm thức của chúng ta.

Đó là mô thức phản ứng với những điều bất như ý.

Đặc biệt là khi gặp những người nói nhưng chưa làm được, hoặc hứa nhưng chưa thực hiện.

Mỗi lần gặp đúng “tần số” ấy, mô thức cũ lại trỗi dậy.

Không phải để hành hạ chúng ta.

Mà để được nhìn thấy.

Để được chữa lành.

Để được khép lại.

Rất nhiều người nghĩ rằng tu tập là làm sao để không còn những cảm xúc tiêu cực.

Nhưng khi thực hành thiền Vipassana, mình nhận ra mục tiêu không phải là đè nén cảm xúc.

Mà là cho phép chúng xuất hiện, quan sát chúng bằng sự tỉnh thức và không phản ứng.

Bởi điều khiến một cảm xúc kéo dài không phải là bản thân cảm xúc.

Mà là sự chống cự của chúng ta đối với cảm xúc ấy.

Càng ghét nó,

nó càng mạnh.

Càng muốn loại bỏ nó,

nó càng bám chặt hơn.

Điều bạn nhìn thấy ở người khác luôn phản chiếu một phần của chính mình

Trong lúc trò chuyện, chị chia sẻ: Tâm chị cứ kết luận rằng họ chỉ nói lý thuyết. Nói rất hay nhưng không thực hành.

Nga hỏi: Điều khiến chị khó chịu nhất ở họ, liệu có đang tồn tại dưới một hình thức nào đó trong chính mình không?

Chị trả lời ngay: Không đâu. Chị nói là chị làm. Chị không phải người thất hứa.

Nga mỉm cười. Em không nói đến chuyện thất hứa.

Em đang nói đến khoảng cách giữa điều mình hiểu và điều mình thực sự sống được.

Có khi chính khoảng cách ấy mới là điều làm mình nhạy cảm khi nhìn thấy ở người khác.

Cả hai cùng im lặng một lúc.

Bởi đó không còn là câu chuyện của một ai.

Mà là câu chuyện của hầu hết chúng ta.

Biết không có nghĩa là đã sống được với điều mình biết

Có một điều rất đáng để suy ngẫm.

Khi nhìn thấy khoảng cách giữa điều người khác nói và điều họ đang sống, chúng ta thường rất nhạy cảm.

Ta dễ nhận ra sự mâu thuẫn ấy.

Ta dễ cảm thấy khó chịu.

Ta dễ đưa ra kết luận.

Nhưng hiếm khi tự hỏi: Liệu mình có đang sống trọn vẹn với những điều mình hiểu hay không?

Biết một điều đúng không đồng nghĩa với việc đã chuyển hóa được điều đó thành cách sống.

Ai cũng có thể hiểu về sự bao dung.

Nhưng không phải lúc nào cũng bao dung.

Ai cũng có thể hiểu về chánh niệm.

Nhưng không phải lúc nào cũng tỉnh thức.

Ai cũng có thể nói về việc không phán xét.

Nhưng khi cảm xúc khởi lên, ta vẫn có thể phán xét như thường.

Đó không phải là sự giả dối.

Đó đơn giản là khoảng cách giữa tri thức và trải nghiệm sống.

Điều thú vị là, đôi khi chính sự khó chịu trước người khác lại đang chỉ cho ta thấy khoảng cách ấy trong chính mình.

Ta biết rằng cần quan sát cảm xúc mà không phản ứng.

Nhưng khi nhận ra mình đang phán xét, ta lại phản ứng với chính sự phán xét đó.

Ta không chấp nhận việc mình vẫn còn sân.

Ta trách bản thân.

Ta thất vọng về chính mình.

Và như vậy, vòng phản ứng vẫn tiếp tục.

Khoảnh khắc chuyển hóa không đến khi cảm xúc biến mất.

Nó đến khi ta đủ thành thật để nhìn nhận: Có lẽ mỗi người chúng ta đều đang trên hành trình tập sống với những điều mình học.

Chính sự nhìn thấy ấy mới là điểm khởi đầu của sự chuyển hóa.

Trên hành trình trưởng thành, ai cũng đang đứng ở một bậc thang khác nhau

Một trong những nguyên nhân khiến chúng ta dễ phán xét là vì quên mất rằng sự trưởng thành luôn có lộ trình.

Không ai sinh ra đã biết.

Không ai vừa hiểu đã sống được.

Không ai chỉ nghe một lần là có thể chuyển hóa.

Trên hành trình phát triển, mỗi người đều đang đứng ở một bậc thang khác nhau.

Có người đang tìm kiếm kiến thức.

Có người bắt đầu thực hành.

Có người đã có trải nghiệm.

Và cũng có người vẫn đang học cách sống trọn vẹn với những điều mình đã hiểu.

Ai cũng phải đi qua từng bước.

Không thể bỏ qua một trải nghiệm mà vẫn mong có được sự trưởng thành của trải nghiệm ấy.

Khi nhìn người khác từ góc nhìn này, sự phán xét dần lắng xuống.

Thay vào đó là sự thấu hiểu.

Bởi nếu thành thật nhìn lại, chính mình cũng đã từng đi qua những chặng đường tương tự.

Khi sự phán xét lắng xuống, ta trưởng thành

Điều khiến chúng ta khó chịu, đôi khi không đến để làm cuộc sống trở nên phức tạp hơn.

Nó đến để giúp ta nhận ra một phần bên trong mình vẫn còn đang phản ứng.

Mỗi con người xuất hiện trong cuộc đời đều có thể trở thành một tấm gương.

Có người giúp ta cảm nhận tình yêu.

Có người giúp ta học về sự bao dung.

Có người chỉ đơn giản là chạm vào một mô thức cũ, để ta có cơ hội nhìn thấy và chuyển hóa nó.

Đến một lúc nào đó, bạn sẽ nhận ra mình không còn phản ứng dữ dội như trước.

Không hẳn vì người đối diện đã thay đổi.

Mà vì cách bạn nhìn, cách bạn hiểu và cách bạn đáp lại cuộc sống đã thay đổi.

Đó có lẽ là dấu hiệu rõ ràng nhất của sự trưởng thành.

Tự nhận thức giúp bạn tập trung vào điều thực sự quan trọng

Có một điều mình nhận ra sau nhiều năm quan sát bản thân và đồng hành cùng mọi người trên hành trình sống với mục tiêu.

Mỗi lần tâm trí mắc kẹt trong sự phán xét, ta đang đánh mất một nguồn năng lượng rất lớn.

Năng lượng ấy lẽ ra có thể được dùng để kiên trì với những việc quan trọng.

Để tiến gần hơn đến mục tiêu của mình.

Thay vào đó, ta lại dành nó để lặp đi lặp lại những câu chuyện trong đầu về người khác.

Họ đúng hay sai.

Họ đã làm hay chưa làm.

Họ xứng đáng hay không.

Trong khi đó, mục tiêu không được hiện thực hóa bằng sự phán xét.

Mục tiêu được hiện thực hóa bằng sự tập trung.

Và sự tập trung chỉ xuất hiện khi tâm trí đủ bình an để quay về với điều mình có thể làm trong hiện tại.

Có lẽ vì thế, trước khi học cách đặt một mục tiêu lớn, mỗi chúng ta đều cần học cách quan sát chính mình.

Bởi khi không còn bận phản ứng với người khác, ta sẽ có nhiều năng lượng hơn để trở thành con người mà mục tiêu ấy đang mời gọi mình trở thành.